Doordenken

Plankenkoorts

Ronald de Leij is publicist. Hij was in het verleden onder meer directeur van Akzo Nobel Nederland, VNO-NCW en DECP, en strategisch adviseur van AWVN

Ze moesten er even voor weglopen, Lili en Howick, maar toen zwichtte staatssecretaris Mark Harbers van Justitie voor de volkswoede. En binnenkort zal ook hun moeder zich weer bij hen mogen voegen. ‘Vluchtelingen’ uit een veilig land.

Harbers’ besluit kwam te laat. Niet voor de kinderen, wel om beschadiging van het gezag te voorkomen. Als een Kamerlid dan ook nog kraait ‘dat er achter de schermen ontzettend hard is gewerkt om dit voor elkaar te krijgen’, dan is voor iedereen duidelijk dat onze wetgevende macht bereid is om haar eigen werk als wanprestatie aan te merken zodra ‘harde’ gevolgen in de media een naam en aansprekend gezicht krijgen.
Wat vindt u van het ‘aanvalsplan lerarentekort’ van minister Slob van Onderwijs? Olie op het vuur van de actievoerders, als u het mij vraagt. Ik heb met hem te doen, want zeggen dat er al zoveel geld naar salarissen gaat en dat je spekkoper was bij het regeerakkoord, leidt echt niet tot begrip nu het hogere bedrag dat volgens de actievoerders nodig is (om de salarissen in primair en voortgezet onderwijs gelijk te trekken én de werkdruk te verlagen) eerst nagenoeg gelijk was aan en inmiddels zelfs fors lager is dan de uitdijende kosten van de hobby van de minister-president. En dan te weten dat je ook met meer geld nog geen blik goede leraren opentrekt en dat je maar moet afwachten of schoolbesturen met meer geld niet aan nog meer vermogensvorming gaan doen.

Plankenkoorts zorgt voor ontzag bij anderen, en houdt de artiest zelf bescheiden

De lijst van (voor)genomen maatregelen die onder druk van een steeds bozere publieke opinie moeten worden bijgesteld of teruggedraaid of waarvan moet worden afgezien, groeit gestaag. Was het een verkeerd idee om werkgevers toe te staan minder dan het minimumloon te betalen aan werknemers van wie de productiviteit achterblijft bij de hoogte van het minimumloon? Wél als het minimumloon een beloning is voor aan de werkgever beschikbaar gestelde tijd, en geen beloning voor de in welke tijd dan ook geleverde prestatie. Want dan is een uur gewoon een uur, en die is voor de ene werknemer geen minuut langer of korter dan voor de andere werknemer. Of wisten we dat niet toen het idee werd geopperd?

We kunnen maatregelen communicatief zó inpakken dat het lijkt of ze een mooi en aansprekend doel dienen (Ouderen willen graag zo lang mogelijk thuis wonen of Mensen met een beperking verdienen een échte werkplek in een écht bedrijf). Maar als het ware doel bezuinigen is, dan wordt de reclameboodschap vroeg of laat ingehaald door de werkelijkheid en mogen de verantwoordelijke bewindslieden naar adem happend uitleggen hoe het in een beschaafd land toch mogelijk is dat… Enfin, vult u maar in. En als er dan ineens toch geld bij kan, dan is de gezagschade nog groter.

Politiek gezag is een enorm belangrijk, maar kwetsbaar maatschappelijk bindmiddel. In tal van landen zien we hoe democratie wordt gemanipuleerd om macht in plaats van gezag te vestigen. In Nederland beperkt zich dit nog tot het opleggen van fractiediscipline in de Tweede Kamer. Mijn hoop is erop gevestigd dat enkele Kamerleden van regeringsfracties dit najaar hun grondwettelijke plicht hoger achten dan fractiediscipline. Dat zij daarbij last kunnen hebben van plankenkoorts, kan ik mij voorstellen. Plankenkoorts is wat grote artiesten bescheiden houdt en bij anderen voor gezag zorgt. Politici misstaat het niet.

Geplaatst op 4 oktober 2018