‘Klanten vinden ons niet stoffig meer’

Dit jaar beloont AWVN vier organisaties die werk maken van vernieuwend werkgeverschap. De eerste trofee, met als subthema de wendbare organisatie, werd in februari uitgereikt aan Het ABC. Dit onderwijsadviesbureau wist het gat te dichten tussen de eigen organisatie en de markt door teams te zien als draaipunt en zzp’ers als metgezellen.

Tekst
Marloes Hooimeijer
Fotografie
Het ABC
Martin Waalboer

De nieuwe strategie vormgeven. Dat was de opdracht die directeur Irene Schimmel kreeg toen zij drie jaar geleden binnenkwam bij Het ABC, advies- en begeleidingscentrum voor het onderwijs in Amsterdam en omstreken. Na jaren van vaste subsidie moest de stichting inmiddels al een paar jaar haar eigen broek ophouden. Maar het model van centrale sturing op acquisitie en beleid, met focus op urentargets, had geleid tot afstand tussen management en medewerkers, tussen medewerkers onderling en tussen de organisatie en haar markt. De stichting leed verlies en had moeite om mee te bewegen met de markt.
Schimmel: ‘MT en klantmanagers moesten werk binnenhalen en voor de medewerkers was uren maken eerste prioriteit. Iedereen voor zich, er was helemaal geen teamgevoel. Ook uit mijn gesprekken met klanten kwam geen rooskleurig beeld naar voren: ze omschreven ons als kleurloos en stoffig, met een mentaliteit van ‘U vraagt wij draaien.’ Niet innovatief meer. Maar de expertise van onze professionals werd wel nog steeds gewaardeerd. Het was dus zeker nog geen verloren zaak.’

Zzp’ers zijn metgezellen geworden; wij bieden hun een thuis en collega’s

Doorvoeld

De directeur organiseerde vervolgens een ‘heisessie’ met een gekozen medewerkersdelegatie (‘goed gevoed met de inbreng van hun collega’s’) om de strategie verder vorm te geven. ‘Het eerste wat daaruit kwam was: kwaliteit van onderwijs staat bovenaan. Dat hebben we beschreven als virtuositeit: waardegedreven onderwijs. We wilden het waardegedreven werken niet alleen als een soort evangelie naar de scholen brengen, maar ook overal in het eigen werken doorvoeren.’ Personeelsadviseur Carla Groen: ‘Want hoe kun je nou iets verkondigen op scholen als je niet helemaal zelf hebt doorvoeld hoe dat is? Daarom hebben we ons beoordelingssysteem aangepast. De medewerkers zijn zelf, vanuit hun eigen waarden, verantwoordelijk voor de ontwikkeling die zij doorlopen. Probeer vooral uit! Daarvoor hebben we een boekje met oefeningen ontwikkeld waarmee zij hun eigen proces kunnen volgen en delen met teamleden. Bijvoorbeeld door in te vullen wat ze voor nieuws hebben gedaan en hoe ze dat hebben ervaren, wat ze een leerzaam moment vonden en waarom – los van of het wel of niet is gelukt.’
Schimmel: ‘Een van onze waarden is: fouten maken mag, zolang je er maar van leert en het ten goede keert. Mensen hadden het idee dat ze als experts, werkzaam in het belang van het kind, altijd alles goed moesten doen. Een mooi voorbeeld is een oudere collega die hier al heel lang werkt. Toen we hiermee begonnen, raakte ze een beetje in paniek: Wat moet ik dan doen? Laatst vertelde ze dat ze in een bijeenkomst met leerkrachten over groepsdynamica had gezegd: ‘Ik kan jullie nu met volle overtuiging zeggen dat je het gewoon moet proberen en dat het dan wel goed komt. Ik heb dat zelf ervaren bij Het ABC’. Dat is die congruentie die je in het belang van de klant wilt realiseren.’

Het team diagnostiek en behandeling van Het ABC

Draaipunt

Als organisatiemodel werd tijdens de heisessie besloten tot ‘teams als draaipunt’. Schimmel licht toe: ‘Onze meerwaarde is dat we een centrum zijn met elkaar. Als je dan zelfsturende teams krijgt, loop je enorm het risico dat zo’n team wegbeweegt van de rest. Terwijl je dat nou juist niet wilt; je wilt die verbinding hebben. De teams als draaipunt zijn de eenheid van waaruit we continu bezig zijn met de realisatie, maar altijd in verbinding met andere teams en het MT. We hebben er ook bewust voor gekozen wél met teamleiders te werken (voor acht uur per week). Zij hebben één taak: het team laten stralen.’
Uitgangspunt is dat de teams wendbaar zijn en meebewegen met wat de klant wil. Ze mogen daarvoor zelf oplossingen bedenken, zolang wordt voldaan aan drie voorwaarden: de oplossing draagt bij aan een financieel gezonde organisatie, aan gezonde medewerkers en aan werk voor iedereen. Ofwel: er wordt samengewerkt en het werk wordt eerlijk verdeeld. ‘Om medewerkers hierin te faciliteren, hebben we onze werkwijzen en regels, zoals ten aanzien van kwaliteit en tarieven, beter beschreven. Zodat bijvoorbeeld niet iedere medewerker een offerte helemaal vanaf de grond hoeft op te bouwen.’ Groen: ‘Tegelijkertijd benadrukken we dat als ze het gevoel hebben dat zo’n werkwijze of regel schuurt, ze dat moeten bespreken en kijken of er een betere oplossing is.’

Taxi’s

Het met elkaar ontdekken en leren was en is leidraad in dit proces, waarvoor drie jaar is uitgetrokken (2016, 2017 en 2018). ‘Daarbij hebben we de veranderstrategie gehanteerd van de taxi’s – en niet van de bus’, benadrukt Schimmel. ‘Niet met z’n allen in dezelfde bus in hetzelfde tempo naar het eindstation, maar iedere medewerker pakt de taxi van z’n eigen tempo. Het eerste jaar gaven we ruimte om die stip op de horizon te verkennen. We zagen de taxi’s nog alle kanten opgaan. Het tweede jaar was het jaar van het ‘gewoon doen’. Een paar teams kregen het ineens in de vingers en je zag die taxi’s, hop, naar die stip gaan. Andere taxi’s vroegen zich af waarom het daar wel liep, maar bij hen nog niet. Het derde jaar – nu – is het jaar van de puntjes op de i. Met taxi’s die nu nog te ver achterblijven bij hun team, voeren we scherpere gesprekken. Uiteindelijk willen we alle taxi’s binnenboord hebben.’

AWVN-trofee voor vernieuwend werkgeven
AWVN reikt dit jaar vier keer de AWVN-trofee voor de vernieuwende organisatie uit. Onder dit overkoepelende thema vallen vier subthema’s, die zijn gebaseerd op het laatste AWVN-congres ‘Aan zet’. Samen met de deelnemers werden toen vier beelden van organisatievernieuwing verkend: de wendbare, de lerende, de inclusieve en de verbonden organisatie. De trofee gaat uit naar AWVN-leden die in een van deze werelden daadwerkelijk ‘aan zet’ zijn (geweest).
Meer informatie

Metgezellenbeleid

Een andere belangrijke factor in de wendbaarheid is het ‘metgezellenbeleid’ dat Het ABC in 2016 heeft ingevoerd. Daarmee bindt het zzp’ers duurzaam aan de organisatie. ‘We werken al jaren met een flexibele schil, omdat we als organisatie pieken in het werk kennen. Voorheen werden die zzp’ers vooral gebruikt als overloop. Het bood beide partijen niets extra’s, terwijl er bij zzp’ers heel veel expertise zit die wij onmogelijk allemaal zelf in huis kunnen hebben, maar wel graag aan klanten willen kunnen bieden.’
Schimmel noemt het een loyaliteitsovereenkomst die Het ABC en de zzp’ers met elkaar aangaan. ‘We hebben inmiddels vijftig metgezellen. Zij mogen altijd bij ons op kantoor komen werken, waarmee we ze een thuis en collega’s bieden. Iets wat veel zzp’ers missen. Ze doen ook mee aan onze professionaliseringssessies, maken deel uit van de vakgebiedsbijeenkomsten en intervisies en zijn welkom op de borrels. Andersom zijn zij loyaal aan onze organisatie, onze visie en strategie, en hoeven we niet bang te zijn dat ze met onze klanten weglopen.’
Dit metgezellenbeleid is volgens de directeur niet in strijd met de wet DBA, die oneigenlijke zzp-constructies moet tegengaan. ‘De zzp’ers zitten niet in de teams, er is geen gezagsverhouding en ze hebben meerdere opdrachtgevers. Ze willen gewoon zzp’er zijn. Dat blijkt wel, want ze zijn niet geïnteresseerd in de vacatures die we hebben. Wel voelen ze zich erg met ons verbonden en reageerden ze heel enthousiast toen we de trofee wonnen.’

Meer informatie over Het ABC en de activiteiten en diensten van het onderwijsadvies- en begeleidingscentrum op www.hetabc.nl.

Winst

In het eerste jaar van het traject leed Het ABC nog ruim een half miljoen verlies (er vond tegelijkertijd een reorganisatie plaats, die ten koste ging van 25 medewerkers). In 2016 werd alweer het break-evenpoint bereikt en in 2017 een rendement van 5 procent. Tijd om een feestje te vieren, aldus de directeur. ‘Met de trofee zetten we de medewerkers in het zonnetje. Zij hebben het gedaan, zij zijn allemaal in die taxi’s gestapt. In ons medewerkersonderzoek scoren we veel in het groen: medewerkers voelen zich betrokken, onderdeel van een team, en ervaren ruimte voor initiatief en wendbaarheid. En de klanten zien dat we aan het bruisen zijn. Een jonge medewerker die hier nu drie jaar werkt, zei laatst: ‘Ik hoor nooit meer dat ze Het ABC stoffig vinden.’ Drie jaar geleden hoorden we dat altijd.’

Geplaatst op 26 maart 2018