Verblind door de zon

Gerard Groten

Gerard Groten is directeur arbeidsvoorwaardenbeleid remuneratie bij AWVN

Tijdens een bespreking afgelopen week zat ik aan de verkeerde kant van de tafel. Tegen de achtergrond van de felle, laagstaande winterzon zag ik slechts de contouren van mijn gesprekspartners. Zelfs met samengeknepen oogleden lukte het niet hun gezichtsuitdrukkingen te onderscheiden. Teruglezend en bedenkend wat er het afgelopen jaar zoal is gebeurd op het gebied van arbeidsvoorwaarden – zie bijvoorbeeld de bijdrage van Hendrik Noten, verderop in deze editie van Werkgeven – bekruipt mij eenzelfde gevoel als daar in die vergaderzaal. Ik zie wel mooie voortekenen, maar steeds is daar weer die verblindende economische groei die het zicht ontneemt.

Dat is het cao-jaar 2017 samengevat. Onder invloed van uitbundige economische groei en gevoed door diverse autoriteiten – van ministers tot De Nederlandsche Bank – ging het eerst en vooral over loonsverhoging. Hoe belangrijk ook, vormt dat echt hét vraagstuk dat het grootste deel van onze energie en ons denkvermogen mag opeisen? Ik vind van niet. En eigenlijk hoop ik ook een beetje van niet.

Loonsverhoging is niet het vraagstuk dat het grootste deel van onze energie en ons denkvermogen mag opeisen

Laten we eens een stapje achteruitzetten, een beetje in de schaduw, zodat het zonlicht ons niet langer lastigvalt, maar ons juist helpt om beter waar te nemen. Dan zien we in Nederland een zeer welvarende, vredige en succesvolle samenleving met een kalm sociaal-economisch klimaat, mede dankzij de relatief – in internationaal perspectief – gelijkmatige welvaarts- en inkomensverdeling.

We zien ook een land dat midden in de internationale economie staat, misschien wel ‘internationaler’ is dan welk ander land dan ook, en zich daaraan niet kan onttrekken, zelfs al zou het dat willen. Die internationale economie is door een nieuwe technologische revolutie, verschuivende machtsverhoudingen en globalisering doordrenkt van onzekerheden en kansen. Niemand die kan voorspellen hoe de wereld er morgen uit ziet en hoe het eigen bedrijf eruit ziet. Geen idee. We weten het niet.
Dat is de achtergrond waartegen het arbeidsvoorwaardenoverleg zich heeft voltrokken en het komende jaar zal gaan voltrekken. Tegen die fundamentele onzekerheden van de internationale economie hadden we ons het afgelopen jaar beter kunnen wapenen. Maar het is nog niet te laat. De economische groei geeft tijd en zorgt ervoor dat er voldoende middelen zijn om ons voor te bereiden. Concreet denk ik dan aan een veel zwaardere inzet in het arbeidsvoorwaardenoverleg op duurzame inzetbaarheid. Hoewel het een containerbegrip is geworden, is dat waar het om gaat: werkenden die zich voorbereiden op nieuwe tijden. Die weerbaar zijn, zelf het heft in handen nemen en zich iedere dag weer blijven ontwikkelen.

Ik weet wel: gesprekken over duurzame inzetbaarheid eindigen vaak in verwarring over de vraag ‘wat moeten we dan in de praktijk doen?’ Gelukkig hebben we in antwoord daarop recent mooie voorbeelden gezien. Een daarvan wil ik hier noemen: KLM. Dat heeft een enorme stap gemaakt door al het grondpersoneel toegang te geven tot Tiptrack, het digitale instrument dat werkenden helpt om zelf in actie te komen en hun eigen kansen te vergroten. Toegegeven: Tiptrack komt uit onze eigen keuken, maar wij hebben het vooral ontwikkeld omdat niemand anders het deed.
In het cao-overleg heeft de geschiedenis de neiging te doen wat zij vaak doet: zich herhalen. Dat zou ontzettend jammer zijn, want juist nu hebben we de ruimte om te investeren. En dat moet niet eenzijdig gebeuren. Dus niet alleen koopkrachtgroei en investeren in bedrijfsmiddelen, maar vooral ook investeren in mensen.
We hebben het afgelopen jaar veel kansen gemist. In 2018 moet het beter. Dat is in ieders belang.

Geplaatst op 11 december 2017