De spagaat van werkgevers

Interactief congres op 15 juni

Internationalisering, robotisering en flexibilisering veranderen de arbeidsmarkt en de wereld waarin bedrijven opereren. Hoe moet HR op die nieuwe uitdagingen reageren? En vooral: de verbinding zoeken tussen de ‘zachte’ en ‘harde’ kanten van het vak? Deze vragen staan centraal tijdens het AWVN-congres op 15 juni. Twee sprekers geven alvast een voorzet.

Tekst
Kees Jan van Kesteren

Duidelijk meetbare elementen als prestaties, productiviteit en beloningen vormen van oudsher de harde kant van HR. Onder de zachte kant worden moeilijker kwantificeerbare aspecten verstaan, zoals duurzame inzetbaarheid, inclusie, diversiteit en motivatie. Sjoerd van den Heuvel, hoofddocent Arbeid en Organisatie aan de Hogeschool Utrecht en expert op het gebied van HR-analytics, vindt dit echter een onzinnige tegenstelling. ‘Met een beetje onderzoek zijn deze zogenoemde zachte factoren en hun effecten op mens en bedrijf kneiterhard te maken.’
Dat is ook het vakgebied van Van den Heuvel. HR-analytics identificeert en kwantificeert de factoren die de prestaties van mensen beïnvloeden. De wetenschapper spreekt zelf overigens liever over people-analytics. ‘Ik onderzoek welke factoren – de zogenoemde people drivers – het individueel welzijn vergroten en zo de prestaties van een bedrijf verbeteren. Daar zie je ook al de verbinding tussen hard en zacht.’
Ook Marjolein Ten Hoonte, directeur Arbeidsmarkt en MVO van Randstad Groep Nederland, denkt niet dat het nog van deze tijd is om HR onder te verdelen in harde en zachte aspecten. ‘Deze twee elementen horen bij elkaar. Organisaties hebben de arbeid van mensen nodig om hun doelen te halen; mensen hebben arbeid nodig om hun eigen doelen mogelijk te maken. Een HR die dat laatste negeert, vergeet dat je gemotiveerde en gelukkige medewerkers nodig hebt. Happy cows produce more milk, zo simpel is het.’

Ondersteuning management

Kortom: goed HR-beleid legt verbindingen tussen de harde en de zachte kant. Maar hoe doe je dat? Volgens Ten Hoonte zijn deze twee kanten alleen effectief te verenigen als er voldoende ondersteuning is van het management. ‘Een HR-afdeling kan van alles willen, maar het doorzetten van veranderingen staat of valt bij het leiderschap in een organisatie.’
Van den Heuvel onderschrijft het belang van ondersteuning op managementniveau (‘anders blijven je plannen in een la liggen’), maar gaat eerst nog een stap verder terug. Elke poging om HR-beleid te veranderen of om te ontdekken hoe verschillende HR-elementen kunnen worden gecombineerd, begint volgens hem bij onderzoek. En onderzoek begint bij het formuleren van een goede vraagstelling. ‘In de HR-wereld wordt veel te weinig van rechts naar links gedacht. Maar zonder goede, afgebakende onderzoeksvraag die aansluit bij de strategische doelen van de organisatie, krijg je nooit een antwoord waar de organisatie wat aan heeft.’
De volgende stap is het verzamelen van de relevante data om te onderzoeken. Van den Heuvel benadrukt wel dat data alleen nooit het hele verhaal kunnen vertellen. ‘Als je ontdekt dat schoonmakers heel veel tijd in de koffiecorner doorbrengen, hebben ze het dan te gezellig met elkaar of is de koffiecorner een van de vieste plekken van het kantoor? Om dat te kunnen beoordelen, heb je ook gewoon heel basic kennis nodig van het werk dat je mensen doen.’

Interesse en autonomie

‘Wees geïnteresseerd in je mensen’, zegt ook Ten Hoonte. ‘De menselijke behoefte moet centraal staan.’ Dat betekent niet dat HR-beleid dat zachte aspecten incorporeert, de medewerkers voort­durend bij het handje moet nemen. Juist niet. Beiden benadrukken dat mensen juist op zoek zijn naar autonomie. Randstad voert daarom experimenten uit waarbij medewerkers zoveel mogelijk zelf de regie hebben. De dertiende maand wordt bijvoorbeeld niet meer standaard in mei overgemaakt, maar maakt nu deel uit van een vakantiebudget met het vakantiegeld en de vrije uren samen. De medewerkers bepalen zelf hoe ze dat inzetten. ‘In het begin vonden mensen dat maar raar, nu draait het fantastisch. HR-afdelingen moeten juist niet bang zijn hun eigen instrumentarium uit handen te geven.’

In the lead

Omdat de arbeidsmarkt in Nederland volgens de Randstaddirecteur volledig is georganiseerd rond het concept vaste baan, blijft het denken over HR-beleid vaak ook in die termen hangen. Maar de wereld verandert: mensen wisselen steeds vaker van baan en kortere dienstverbanden worden steeds normaler. ‘HR is daar wat mij betreft echt in the lead. Stimuleer ook medewerkers die maar kort in dienst zijn om bij te leren en zich te verbreden. Zo dien je zowel het bedrijfsoverschrijdend als je eigen belang. Je positioneert je immers uiteindelijk wel als aantrekkelijke werkgever.’
HR moet inspelen op de grote veranderingen die aan de horizon opdoemen, aldus Ten Hoonte: de krapper wordende arbeidsmarkt, de rap voortschrijdende robotisering en vooral de steeds flexibelere arbeidsmarkt.
‘Dat laatste maakt veel mensen angstig. HR kan die angst niet alleen wegnemen door de medewerkers te ondersteunen bij hun leertraject, maar ook door hen te helpen bij het maken van een verantwoord financieel plaatje. Verrassend veel mensen hebben maar heel beperkt zicht op de eigen financiën. Daar ligt bijvoorbeeld een kans die HR kan pakken.’

De spagaat van werkgevers

Hoe kan HR de verbinding leggen tussen de harde en de zachte kanten van het vak? Tussen prestaties, productiviteit en beloning enerzijds en ontwikkeling, duurzame inzetbaarheid en inclusiviteit anderzijds? Over deze werkgeversspagaat organiseert AWVN op donderdagmiddag 15 juni in Bunnik (Postillion Hotel) het congres De spagaat van werkgevers. Vier inspirerende sprekers krijgen ieder vijftien minuten om het vraagstuk vanuit hun eigen perspectief te belichten. Na het plenaire deel kunt u twee interactieve masterclasses naar keuze volgen. In iedere masterclass benadert een AWVN-expert het HR-thema vanuit het hard/zacht-perspectief.

Programma (onder voorbehoud)
13.30 uur Opening dagvoorzitter
13.40 uur De vijf tegenstellingen van de arbeidsmarkt, Marjolein ten Hoonte
13.55 uur Hoe mengt u hard en zacht? Een palet aan werkgevers­perspectieven, Hendrik Noten
14.10 uur Van HR-analytics naar people-analytics, Sjoerd van den Heuvel
14.25 uur De architectuur van ontwikkeling van mensen, Paul-Peter Feld
14.40 uur Plenaire afronding door dagvoorzitter
14.45 uur Pauze / wisseltijd
15.00 uur Masterclasses ronde 1 (45 minuten)
16.00 uur Masterclasses ronde 2 (45 minuten)
17.00 uur Netwerkborrel

Aanmelden en meer informatie
Dit congres is alleen toegankelijk voor AWVN-leden. Kosten: 50 euro. Aanmelden via de website van AWVN. Op de betreffende pagina vindt u ook het overzicht van de workshops die op het programma staan.

Maatschappelijke waarde

Het belang van maatschappelijk verantwoord ondernemen is nog zo’n relatief nieuw fenomeen waarmee HR wordt geconfronteerd. Denk aan eisen in aanbestedingen, veranderende verwachtingen van klanten en recent ingevoerde wet- en regelgeving als de Participatiewet. Van den Heuvel vindt het vanzelfsprekend om de maatschappelijke waarde mee te nemen in het HR-beleid. ‘Bedrijven werken niet in een vacuüm. Stel dat uit je cijfers blijkt dat een medewerker die tegen zijn pensioen aan zit, niet goed presteert en de kans op verbetering niet groot lijkt. Dan is ontslag op zich een verdedigbare oplossing. Maar weeg wel mee wat de maatschappelijke consequenties zijn. Wat als deze persoon verder weinig kansen heeft op de arbeidsmarkt? Dan kun je als bedrijf ook je maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen.’
Daarnaast kan HR onderzoeken waaróm de medewerker in kwestie niet goed functioneert. Ligt het aan de manier waarop leiding wordt gegeven of de directe collega’s, dan is overplaatsing naar een andere afdeling misschien een oplossing. Als de inhoud van het werk het probleem is, kan een aanpassing van het takenpakket al wonderen doen. ‘Er zit veel meer talent in je eigen medewerkers dan vaak wordt gezien’, aldus Ten Hoonte.

Kritisch vermogen

Van den Heuvel zou graag zien dat het kritisch vermogen bij HR toeneemt. ‘Er is niet één recept voor succes. Het blijft dus een kwestie van kritisch kijken naar je manier van werken, onderzoek doen en regelmatig evalueren volgens vrij simpele criteria: draagt je HR-beleid bij aan de prestaties van het bedrijf, het welzijn van het individu én het welzijn van de maatschappij?’
Ten Hoonte vindt dat moet worden gebroken met vaste patronen en procedures om vorm te geven aan een nieuw, toekomstbestendig HR-management. Omdat schoolverlaters tegenwoordig minder kansen krijgen om meteen een geweldig CV op te bouwen – en meerdere tijdelijke contracten eerder regel dan uitzondering zijn – noemt ze de werving en selectie van personeel bij uitstek een terrein waarop HR zijn meerwaarde kan bewijzen. ‘De uitdagingen op de arbeidsmarkt zijn nu zo groot dat de vaste procedures, de geijkte functieprofielen en de standaardkandidaten niet meer voldoen. Mijn voorspelling is dat een HR die niet in staat is de juiste talenten uit de markt te halen, zichzelf overbodig maakt. Je zult de kandidaten moeten leren kennen om ze te beoordelen. Dat is de verbinding tussen harde en zachte HR, maar bovenal de verbinding met de toekomst.’

Geplaatst op 28 maart 2017