De dood bespreekbaar maken

Een goed afscheid helpt mensen verder. Yarden ziet het als haar maatschappelijke verantwoordelijkheid om dat mogelijk te maken. De uitvaartorganisatie maakt de dood breed bespreekbaar en biedt ondersteuning bij rouw. Daarvoor ontving Yarden de vierde AWVN-trofee voor Winst en waarde-creatie.

Tekst
Marloes Hooimeijer
Fotografie
Yarden

‘Ik vind dat het niet anders kan en mag: iedere organisatie heeft ook een maatschappelijke rol te vervullen. Je moet nadenken over welke rol dat is en daar naar handelen. Dan zal je zien dat het de organisatie ook bedrijfsmatig vooruit helpt’, zegt directievoorzitter Ron Bavelaar van uitvaartorganisatie Yarden als reactie op het winnen van de AWVN-trofee voor Winst en waarde-creatie. Hij nam de trofee eind november in ontvangst van Erik Groot, directeur programma’s en externe relaties bij AWVN. Bijzondere waardering heeft de directie van AWVN voor de manier waarop Yarden haar verantwoordelijkheid neemt bij het maatschappelijk bespreekbaar maken van het thema dood. Bavelaar: ‘We gaan allemaal dood, maar velen van ons hebben toch de neiging het onderwerp weg te duwen. Niemand zit op de dood te wachten, veel mensen zijn er bang voor, zeker ook voor het proces ernaartoe. Maar wat als we leren de dood beter te omarmen, minder zwaar te maken, zoals ook in andere culturen gebeurt? Als Yarden denken we hieraan veel te kunnen bijdragen. Door mensen bewust te maken van hun uitvaartwensen bijvoorbeeld, kun je toewerken naar een goed afscheid. Het is de doelstelling van onze vereniging om de behaalde rendementen zoveel mogelijk hierin te investeren, in maatschappelijke waarde-creatie dus. Daarmee hangt samen dat we investeren in nazorg: mensen ondersteunen in de omgang met verlies.’

Het feit dat de tv-spot met Adelheid Roosen zoveel losmaakt, is voor Yarden een bevestiging dat de dood nog steeds een beladen onderwerp is

Laatste wensen

Wie daaraan behoefte heeft, kan met een (vrijwillige) uitvaartconsulent de uitvaartwensen bespreken en vastleggen in een boekje. ‘Daarvoor staat ook een downloadformulier op onze site, maar er zijn genoeg mensen die hun wensen aan de hand van zo’n formulier niet zelf weten te verwoorden. Dan kan er een consulent aan huis komen. Dat kost niets.’
Om ervoor te zorgen dat de wensen ook daadwerkelijk kunnen worden uitgevoerd als de tijd daar is, biedt Yarden uitvaartverzekeringen aan. ‘Daarbij streven we niet naar producten met de meeste winstmarge, maar naar producten die jij en ik ook willen kopen. De onlangs geïntroduceerde Mijn laatste wensen uitvaartverzekering blijkt een schot in de roos. Het product is ontstaan vanuit onze overtuiging dat bij een goed afscheid een goede laatste levensfase hoort. Daarom kan een terminaal zieke verzekerde ervoor kiezen maximaal 50 procent van het verzekerde bedrag in de laatste levensfase te laten uitkeren, bijvoorbeeld om extra thuiszorg te krijgen of die ene reis naar het buitenland nog te maken.’ Door maatschappelijke ontwikkelingen en trends te volgen, hoopt de uitvaartorganisatie in de toekomst nog veel meer gerichte ondersteuning te kunnen bieden. ‘Onze veronderstelling is dat een goed afscheid mensen echt verder helpt bij het dragen van hun verlies. Een eerste onderzoek hiernaar dat wij samen met een universiteit hebben uitgevoerd, bevestigt dit beeld. We gaan dit nu verder onderzoeken over de langere termijn.’ Door maatschappelijke ontwikkelingen en trends te volgen, hoopt de uitvaartorganisatie in de toekomst nog veel meer gerichte ondersteuning te kunnen bieden. ‘Onze veronderstelling is dat een goed afscheid mensen echt verder helpt bij het dragen van hun verlies. Een eerste onderzoek hiernaar dat wij samen met een universiteit hebben uitgevoerd, bevestigt dit beeld. We gaan dit nu verder onderzoeken over de langere termijn.’ Door maatschappelijke ontwikkelingen en trends te volgen, hoopt de uitvaartorganisatie in de toekomst nog veel meer gerichte ondersteuning te kunnen bieden. ‘Onze veronderstelling is dat een goed afscheid mensen echt verder helpt bij het dragen van hun verlies. Een eerste onderzoek hiernaar dat wij samen met een universiteit hebben uitgevoerd, bevestigt dit beeld. We gaan dit nu verder onderzoeken over de langere termijn.’

AWVN-trofee Winst en waarde-creatie
Een prijs voor winst – niet zomaar winst, maar winst van waarde. Winst met een geweten en een hart. Maatschappelijke winst, gebaseerd op vertrouwen, verbinding en verlicht eigenbelang. Winst waar iedereen graag voor wil werken. De winst van een betere wereld.
AWVN beloont organisaties die zich onderscheiden op het vlak van goed werkgeverschap, en reikt daartoe vier keer per jaar een trofee uit. In 2014 en 2015 kwamen daarvoor bedrijven in aanmerking die zich onderscheidden op het gebied van het inclusief werkgeverschap, in 2016 bedrijven die werk maken van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid: de AWVN-trofee Winst en waarde-creatie. Eerdere winnaars dit jaar waren Vebego, ADG Dienstengroep en KPN. Meer informatie op de site van AWVN.

Vrijwilligers

Yarden weet veel vrijwilligers aan zich te binden – vaak ervaringsdeskundigen – die helpen bij voorlichting, bewustwording en nazorg. Ze leveren op tal van manieren hun bijdrage. Zo organiseren zij door het land theatervoorstellingen en bijeenkomsten over overlijden en rouw. Ze treden op als uitvaartconsulent of zijn verbonden aan de rouwchat, waarvoor Yarden een samenwerkingsverband heeft met Humanitas. Tussen vier uur ’s middags en tien uur ’s avonds kunnen mensen op de chat met een vrijwilliger praten over hun verlies. ‘We geven onze vrijwilligers voor hun inzet ook veel terug, zoals waardering, een vrijwilligersdag en boeiende trainingen’, aldus de directievoorzitter.
Daarnaast toert Yarden langs dierentuinen met een onderwijsproject voor basisschoolleerlingen over rouw, in relatie tot olifanten, gorilla’s en bavianen. ‘Dat is onvoorstelbaar mooi, 100 procent raak. We laten bijvoorbeeld zien dat olifanten ook rouwen. Ze gaan terug naar de plaats waar een olifant is doodgegaan en besnuffelen het overleden dier. Na afloop kunnen de kinderen vragen stellen en hun eigen verhalen vertellen, die vaak voor een groot deel over de dood van hun hond of konijn gaan en soms ook over het overlijden van een opa of oma. De kinderen leren spelenderwijs over leven, dood en afscheid. Het haalt de scherpe kantjes eraf. Zo zei een meisje over de oven in een crematorium: ‘Dat is helemaal niet eng, mama bakt haar koekjes toch ook in een oven’.’

In de dierentuin leren kinderen spelenderwijs over leven, dood en afscheid. Het haalt de scherpe kantjes eraf

Adelheid Roosen

Toch zijn de activiteiten van Yarden niet altijd onbetwist. Op de ontvangstbalie van het hoofdkantoor in Almere staat de Loden Leeuw, een prijs voor de irritantste BN’er in een tv-commercial. ‘Mam begraven, mam cremeren? Mam had Alzheimer en wist zich geen wens meer te herinneren’, zo begint de ‘prijswinnende’ actrice en theatermaakster Adelheid Roosen de tv-reclame van Yarden. Bavelaar: ‘We hebben heel veel reacties op de campagne gekregen. Van prachtig, want ‘eindelijk een partij die er níét omheen draait’, tot vreselijk – ‘mag ik alsjeblieft zélf bepalen of en wanneer ik over dit thema wil nadenken?’ Op social media ging het los. Kijk, je houdt van Adelheid of je houdt niet van haar, maar haar verhaal is wel persoonlijk, echt en herkenbaar.’
Het feit dat de spot zoveel losmaakte, is voor Yarden een bevestiging dat de dood nog steeds een beladen onderwerp is. De reacties heeft de organisatie overigens met zorg behandeld. ‘Iemand zei dat haar dochtertje na de reclame een half uur zat te huilen, bang dat haar moeder ook dood zou gaan. Toen hebben we de reclame naar een later tijdstip verplaatst. Waar mogelijk heeft ons webcareteam contact opgenomen met de mensen die via social media aangaven dat ze waren geraakt door de reclame omdat ze zelf in een vergelijkbare situatie zaten. Mensen vinden het fijn als je met hen in gesprek gaat.’

Yarden
Yarden heeft 41 uitvaartcentra en 24 crematoria en begraafplaatsen. De uitvaartorganisatie telt 900 medewerkers, van wie 102 lokale uitvaartverzorgers en 200 vrijwilligers. Yarden is een vereniging zonder winstoogmerk, met bijna 1 miljoen leden. Iedereen die een uitvaartverzekering bij Yarden afsluit, wordt automatisch lid van de vereniging.

Rouwverlof

Vanuit haar maatschappelijke betrokkenheid steunt Yarden ook twee goede doelen die raakvlakken hebben met het eigen kernthema. Beide doelen – Amref Flying Doctors en het Leger des Heils – zijn aangedragen door medewerkers. Bavelaar: ‘Dat kun je alleen maar stimuleren. Op veel van onze vestigingen staan nu inzamelboxen van het Leger des Heils waar nabestaanden kleding van overledenen in kunnen doen. Ook Amref Flying Doctors hebben we als goed doel omarmd. In Kenia heb ik gezien hoe hun werk echt het verschil maakt tussen leven en dood. Dit bezoek was een life changing experience. Jaarlijks organiseren we sponsorlopen voor Yarden-medewerkers en -vrijwilligers; als organisatie verdubbelen we de opbrengst.’ Afgelopen jaar overhandigde Bavelaar een cheque van 15.000 euro aan Amref voor een project tegen moedersterfte. Hij vindt het ook belangrijk om goed te zorgen voor de eigen medewerkers – vanzelfsprekend ook in tijden van rouw. ‘Bij overlijden van een partner of kind kunnen onze medewerkers onbeperkt rouwverlof opnemen, terwijl cao’s doorgaans uitgaan van tien dagen rouwverlof. De medewerker bepaalt in overleg met de leidinggevende wanneer hij weer gedeeltelijk of geheel aan het werk gaat. Als me wordt gevraagd of ik niet bang ben voor misbruik, is mijn tegenvraag: zou je willen ruilen? Ik ben al blij als een medewerker in zo’n verdrietige tijd nog een paar uurtjes per dag naar kantoor komt.’

Geplaatst op 13 december 2016